تست های تکميلی زبان و ادبيات فارسی سوم راهنمايی .........................................  /    17

بخش سوم

1- کدام گزينه صحيح است .

      الف) قصيده برای بيان احساسات و عواطف مناسب است.

      ب) از قالب قطعه برای پند و اندرز و بيان نکات اخلاقی استفاده می کنند.

      ج) مثنوی به سبب امکان محدود قافيه برای داستان های کوتاه مناسب است.

      د) غزل و قطعه از نظر قرار گرفتن قافيه شبيه به هم هستند.

2- کتاب «امثال و حکم» از کيست ؟

      الف) عبيدزاکانی            ب) علی اکبر دهخدا             ج) علامه قزوينی              د) محمدغزالی

3- کتابی است در فارسی و عربی در شرح اصطلاحات علوم و معرفی کتاب های علمی و اسلامی که در قرن 12 نوشته شده است ؟ 

      الف) کشاف اصطلاحات الفنون       ب) نفايس الفنون         ج) ذخيره ی خوارزمشاهی        د) درة التاج

4- کدام کتاب اثر قطب الدين شيرازی است ؟

      الف) جامع ستينی               ب) درة التاج            ج) مفاتيح العلوم                  د) نفايس الفنون 

5- کدام کتاب قبل از بقيه تأليف شده است ؟

      الف) جامع ستينی           ب) مفاتيح العلوم            ج) ذخيره ی خوارزمشاهی            د) نفايس الفنون

6- کدام يک از کتاب های زير دانش نامه نيست ؟

      الف) مفاتيح العلوم              ب) فرهنگ معين              ج) امثال و حکم              د) درة التاج

7- عنوان عمومی هر يک از کتاب هايی است که حاوی اطلاعات مفيد و مناسبی از همه        رشته های دانش انسانی باشد ؟

      الف) دانش نامه              ب) لغت نامه                 ج) اطلس                 د) فرهنگ لغت

8- همه ی گزينه ها جز ..... با مرجع هم خانواده است .

      الف) رجعت                   ب) رجوع                     ج) رجاء                    د) مراجعه

9- کدام گزينه متفاوت است ؟

      الف) کامل                    ب) اجمالی                    ج) مختصر                د) کوتاه              

10- « راغب » با کدام کلمه مترادف است ؟

      الف) ميل                      ب) رغبت                     ج) تشويق                   د) مايل 

11- کدام گزينه با بقيه متفاوت است ؟

      الف) تلفظ                     ب) الفاظ                      ج) لحاظ                      د) ملفوظ

12- کدام گزينه درست است ؟

      الف) طبيب : پزشک         ب) حاوی : مشتمل            ج) مأخذ : جمع مآخذ           د) فنون : جمع فنّان

13- در عبارت زير نقش کلماتی که زير آنها خط کشيده شده چيست ؟

اين افراد محتاج به کتاب های مرجع هستند.

      الف) نهاد ، مسند          ب) مسند ، مضاف اليه           ج) نهاد ، مضاف اليه            د) مسند، نهاد

14- کدام گزينه در مورد کلمه «بسته» درست  نيست ؟       اين راه بسته است.   

      الف) صفت                  ب) اسم                    ج) مشتق                   د) مسند   

تست های تکميلی زبان و ادبيات فارسی سوم راهنمايی .........................................  /    18

15- شعر پرواز در قالب .... سروده شده است .

      الف) نيمايی                 ب) غزل                    ج) قطعه مصرع                 د) قصيده

16- در بيت زير مرغ چه نقشی دارد ؟

«در پيله تا به کی بر خويشتن تنی             پرسيد کرم را مرغ از فروتنی»

      الف) متمم                   ب)  نهاد                     ج) مفعول                    د) مسند

17- همه ی گزينه ها جز .... درست است.

      الف) جَه : بن مضارع جَستن                    ب) جَه : بن مضارع جهيدن

      ج) جوی : بن مضارع جَستن                    د) جوی : بن مضارع جُستن

18- کدام گزينه با «منزوی» هم خانواده نيست ؟

      الف) انزوا                  ب) نزاع                   ج) زاويه                    د) زوايا

19- کدام گزينه درست است ؟

      الف) محبس : زندانی                ب) فروتنی : متواضع          

      ج) وارهم : رها شدن                       د) منزوی : گوشه گير

20- کدام گزينه با بقيه هم خانواده نيست ؟

      الف) رسانا                    ب) نارس                      ج) بررسی                د) رسام

21- «بيداری و هوشياری» چه نوع کلمه ای هستند ؟

      الف) اسم                   ب) صفت                    ج) قيد                    د) فعل

22- «دست از من بدار» به چه معنی است ؟

      الف) دست مرا بگير          ب) مرا رها کن           ج) دست مرا رها کن          د) به من دست مزن

23- نهاد کدام گزينه است ؟       « خوش است زير مغيلان به راه باديه خفت »

      الف) خوش                ب) زير مغيلان                ج) به راه باديه                د) خفت

24- بيت زير چند جمله است ؟

« خوش است زير مغيلان به راه باديه خفت           شب رحيل ولی ترک جان ببايد گفت »

      الف) 1                     ب) 2                      ج) 3                     د) 4

25-  در مصرع زير «خوش » چه نقشی دارد ؟           «خوش است زير مغيلان به راه باديه خفت»

      الف) مفعول                ب) جزئی از فعل                 ج) مسند                 د) نهاد

26- شب رحيل يعنی .....

      الف) شب اقامت                   ب) شب مردن                ج) شب سفر                د) شب وحشتناک

27- شب رحيل در بيت زير چه ترکيبی است و چه نقشی دارد ؟

«خوش است زير مغيلان به راه باديه خفت        شب رحيل ولی ترک جان ببايد گفت »

      الف) ترکيب اضافی ـ قيد                     ب) ترکيب اضافی ـ نهاد

      ج) ترکيب وصفی ـ قيد                        د) ترکيب وصفی ـ نهاد

28-کدام گزينه در مورد واژه «بی خوابی» نادرست است ؟

      الف) اسم                 ب) صفت                  ج) مشتق                    د) مفرد

29- کدام گزينه در مورد واژه «شتربان» درست است ؟

      الف) صفت                 ب) اسم                   ج) جمع                     د) مرکب 

تست های تکميلی زبان و ادبيات فارسی سوم راهنمايی .........................................  /    19

30- املای کدام گزينه باتوجه به معنی درست است ؟

      الف) هرامی : دزد            ب) رهيل : کوچ            ج) مقيلان : خارشتر            د) باديه : صحرا

31- کدام گزينه با بقيه متفاوت است ؟

      الف) رحيل                 ب) ارتحال                    ج) مرحوم                   د) رحلت

32- کدام يک از موارد زير از بخش های اصلی نامه نيست ؟

      الف) عنوان                 ب) متن اصلی              ج) عبارت پايان نامه             د) نتيجه گيری

33- رعايت همه ی گزينه ها جز .... در نامه های اداری ضروری است ؟

      الف) اختصار                ب) صراحت                 ج) صميميت                      د) رعايت احترام

34- کدام يک از کلمات زير مشتق نيست ؟

      الف) نمايشگاه               ب) گوشه                  ج) قصه                      د) آهنی

35- نويسنده ی روسی که داستان ملخ شجاع و آدمی آهنی و شاپرک از اوست ؟

      الف) تولستوی               ب) بلنتين                  ج) ويتاتوژيلينسکای            د) سنت اگزوپری

36- در عبارت زير چند اسم مشتق وجود دارد ؟

«من بيشتر از همه روغن چرب را دوست دارم و از بستنی با مربای زردآلو خوشم نمی آيد.»

      الف) 1                 ب) 2                    ج) 3                    د) 4

37- در عبارت زير مؤدبانه چه نقشی دارد ؟

« شاپرک مؤدبانه گفت اسم تو را فراموش نکرده ام »

      الف) قيد               ب) مفعول                     ج) صفت                د) نهاد

38- کدام گزينه مفعول است ؟ « آدم آهنی با چشم نارنجی رنگش رفتن شاپرک را تماشا کرد»

      الف) رفتن              ب) شاپرک                  ج) چشم                 د) رنگش

39- در بيت زير کدام آرايه ی ادبی به کار رفته است ؟

« خوش است زير مغيلان به راه باديه خفت       شب رحيل، ولی ترک جان ببايد گفت »

      الف) تشبيه                  ب) کنايه                 ج) سجع                د) تشخيص

40- کتابی است از جامی نويسنده قرن نهم :

      الف) بهارستان              ب) کيميای سعادت              ج) نصيحه الملوک            د) امثال وحکم

41- بهارستان به تقليد از .... نوشته شده است.

      الف) گلستان                 ب) بوستان               ج) رساله ی دلگشا                 د) مخزن الاسرار

42- کدام يک اثر نويسنده کتاب بهارستان است ؟

      الف) هفت اورنگ             ب) هفت پيکر              ج) کيميای سعادت              د) مناجات نامه

عبارت را بخوانيد و به سؤالات پاسخ دهيد : « نابينايی در شب، چراغ به دست و سبو بر دوش بر راهی می رفت.»

43- در عبارت بالا چند اسم نکره و چند قيد وجود دارد ؟

      الف) 2و3                   ب) 1و3                    ج) 2و2                 د) 1و2

44- چند اسم ساده و چند اسم غير ساده در عبارت وجود دارد ؟

      الف) 6و1                   ب) 1و5                    ج) 2و5                 د) 2و4

45- در عبارت بالا چند متمم وجود دارد ؟

      الف) 4                      ب) 3                       ج) 2                     د) 1   

تست های تکميلی زبان و ادبيات فارسی سوم راهنمايی .........................................  /    20

46- «سبو» به معنی .... است ؟

      الف) کوزه                  ب) کيسه                  ج) چوب دستی               د) بسته

47- کدام گزينه ارزش ادبی کمتری دارد ؟

      الف) تکه يخ ها به گريه افتادند                     ب) تکه يخ ها چه سر به زير و صبور

      ج) نرم نرمک در آسمان پيچيد                      د) متولّد شدند جو باران

48- در «زندگی جمع دوستانه ی ماست.» نقش کلماتی که مشخص شده است چيست ؟

      الف) نهاد، مفعول، مضاف اليه                      ب) مفعول، نهاد، مضاف اليه

      ج) مسند، مفعول، نهاد                               د) نهاد، مسند، مضاف اليه

49- کدام گزينه درست است ؟

      الف) تکه يخ ها به گريه افتادند : يخ ها آب شدند             

      ب) درست در دست يکديگر دادند : دست دادند و از هم جدا شدند 

      ج) آدم آهنی بی محابا جواب داد : آدم آهنی بی درنگ پاسخ داد.

      د) چراغ از بهر کوردلان تاريک انديش است : چراغ برای نابينايان کوته فکر است.

50- همه گزينه ها جز .... در مورد «علفزاران» درست است ؟

      الف) جمع                 ب) مشتق                   ج) معرفه                   د) خاص

   خلق از آن جهت در رنخبد که

                     کارها را پيش از وقت طلب می کنند

                                                                                                     «ابوسعيد ابوالخير»

تست های تکميلی زبان و ادبيات فارسی سوم راهنمايی .........................................  /    21

1- پاسخ گزينه ی «ب» است.

درون مايه ی قصيده ، ستايش و نکوهش، وصف طبيعت يا مسائل اخلاقی است و مثنوی به دليل امکان گسترده در به کارگيری قافيه برای داستانها و منظومه های بلند مناسب است. از جهت آرايش قافيه ، غزل به قصيده شباهت دارد اما به لحاظ تعداد ابيات و درون مايه متفاوتند.

2- پاسخ گزينه ی «ب» است.

علامه علی اکبر دهخدا از مردم قزوين بود. وی پس از به پايان رساندن تحصيلات مقدماتی به خواندن زبان فرانسه پرداخت. درخشان ترين سالهای زندگی او دوره سردبيری روزنامه ی صور اسرافيل بود. اشعار دهخدا در بيداری افکار توده ی مردم در نهضت مشروطيت بسيار مؤثر واقع شد. از آثار وی می توان به : ديوان اشعار، امثال وحکم ، چرند و پرند، لغت نامه و ... اشاره کرد.

3- پاسخ گزينه ی «الف» است.

4- پاسخ گزينه ی «ب» است.

اين کتاب در زمينه علوم طبيعی و اصول و فروع دين به فارسی تأليف شده است.

5- پاسخ گزينه ی «ج» است.

ذخيره خوارزمشاهی از آثار قرن پنجم هجری و به زبان فارسی است موضوع آن همه بخش های طب قديم می باشد و تأليف حسن جرجانی است. کتابهای جامع ستينی در قرن ششم، مفاتيح العلوم و نفايس الفنون در قرن هشتم تأليف شده اند.

6- پاسخ گزينه ی «ج» است.

7- پاسخ گزينه ی «الف» است.

8- پاسخ گزينه ی «ج» است.

9- پاسخ گزينه ی «الف» است.

10- پاسخ گزينه ی « د» است.

11- پاسخ گزينه ی «ج» است.

12- پاسخ گزينه ی «ب» است.

13- پاسخ گزينه ی «ب» است.

فعل جمله اسنادی(ربطی) و محتاج مسند است و در ترکيب اضافیِ کتابهای مرجع، مرجع مضاف اليه است.

14- پاسخ گزينه ی «ج» است.

در اين جمله «بسته» مسند و به جهت ساخت(بست + ه ) صفت مفعولی و مشتق نيز می باشد. بنابراين پاسخ گزينه «ب» است. نکته : بايد توجه داشت گاهی صفت جانشين موصوف می شود که در آن صورت اسم است. مانند : که اين بسته را تا دماوند کوه     ببر همچنان تازيان بی گروه    که «بسته» در اين بيت به معنی (فردی) که اسير و گرفتار است) آمده و اسم است.

15- پاسخ گزينه ی «ج» است.

اين شعر قطعه ی مصرع است. واژه مصرع به معنی قافيه دار بودن دو مصراع يک بيت است و در اين نوع قطعه نيز دو مصراع بيت اول و مصراع های زوج ساير ابيات قافيه يکسان دارند. آرايش قافيه در قطعه مصرع چنين است :

16- پاسخ گزينه ی «ب» است.

در اين جمله را حرف اضافه و متمم ساز است بنابراين کرم نقش متممی دارد. و مرغ نهاد محسوب می شود.

17- پاسخ گزينه ی «ج» است.

زيرا «جوی» بن مضارع از مصدر «جُستن» است.

تست های تکميلی زبان و ادبيات فارسی سوم راهنمايی ........................................ /    22

18- پاسخ گزينه ی «ب» است.   

19- پاسخ گزينه ی «د» است.

محبس : زندان / فروتنی : تواضع / وارهم : رها شوم

20- پاسخ گزينه ی «د» است.

واژه های «رسانا»، «نارس و «بررسی» بن مضارع از مصدر رسيدن وجود دارد.(رس+ان + ا) (نا+رس) و (بر+ رس+ ی). اما واژه رسام بن فعل ندارد و با «رسم» ، «راسم» » «ترسيم» ... هم خانواده است.

21- پاسخ گزينه ی «الف» است.

(صفت + ی) = اسم مصدر «ی» در «بيداری» و «هوشياری» معنی مصدری می دهد .

22- پاسخ گزينه ی «ب» است.

 23- پاسخ گزينه ی «د» است.

(خُفتن) خفت خوش است. خُفت يا خُفتن ، نهاد و خوش مسند است.

24- پاسخ گزينه ی «ب» است.

خوش است زير مغيلان به راه باديه خفت/ شب رحيل  ولی   ترک جان ببايدگفت

                            1جمله                               حرف ربط            1 جمله

25- پاسخ گزينه ی «ج» است.

26- پاسخ گزينه ی «ج» است.

27- پاسخ گزينه ی «الف» است.

28- پاسخ گزينه ی «ب» است.

از ترکيب صفت و «ی» مصدری، اسم مصدر ساخته می شود. «ی» وند مشتق ساز است و نشانه جمع نيز در واژه وجود ندارد.

29- پاسخ گزينه ی «الف» است.

واژه شتربان نشانه ی جمع ندارد، صفت است و«بان» وند مشتق ساز می باشد. بايد توجه داشت که «بان» کاربرد مستقل ندارد و وقتی با اسم می آيد معنای محافظ می دهد مانند : باغبان : محافظ باغ) و (شتربان : محافظ شتر). پس واژه شتربان غيرساده و مشتق است.

30- پاسخ گزينه ی «د» است.

حرامی : دزد / رحيل : کوچ / مغيلان : خارشتر

31- پاسخ گزينه ی «ج» است.

32- پاسخ گزينه ی «د» است.

33- پاسخ گزينه ی «ج» است.

 در نامه های اداری رعايت اختصار، احترام و صراحت ضروری است.

34- پاسخ گزينه ی «ج» است.

(نمای + يِش + گاه) ، (گوش + ه ) و (آهن + ی) وندهای مشتق ساز دارند و قصه ساده است.

35- پاسخ گزينه ی «ج» است.

36- پاسخ گزينه ی «الف» است.

گزينه «الف»، «تر» در بيشتر مشتق ساز نيست. تنها واژه «بستنی» (بستن +ی) مشتق است.

37- پاسخ گزينه ی «الف» است.

مؤدبانه درباره فعل جمله توضيح می دهد و قابل حذف است.

تست های تکميلی زبان و ادبيات فارسی سوم راهنمايی ....................................... /    23

38- پاسخ گزينه ی «الف» است.

(رفتنِ شاپرک) ترکيب اضافی و گروه مفعولی است و مضاف(رفتن) مفعول است.

مضاف    مضاف اليه

39- پاسخ گزينه ی «ب» است.

40- پاسخ گزينه ی «الف» است.

نورالدين عبدالرحمن جامی(898 – 817 هـ) در خرجرد جام به دنيا آمد. اجداد او از محله دشتِ اصفهان بودند که بعدها به ولايت جام مهاجرت کردند. و تخلص جامی، هم به مناسبت جام وهم به حکم ارادتی است که به اجمد جام(شيخ جام) داشته است. جامی را «خاتم الشعرا» لقب داده اند. از آثار او می توان : هفت اورنگ، نفحات الانس و بهارستان( به تقليد از گلستان سعدی) را نام برد.

41- پاسخ گزينه ی «الف» است.

42- پاسخ گزينه ی «الف» است.

43- پاسخ گزينه ی «الف» است.

نابينايی در شب، چراغ به دست  و سبو بر دوش  بر راهی می رفت.

                                اسم نکره    قيدزمان     قيد حالت          قيد حالت        اسم نکره

اسمی که برای خواننده آشنا نيست، نکره (ناشناس) ناميده می شود. نشانه های نکره عبارتند از :

1- «ی» در آخر اسم مانند : روزی ز سرسنگ عقابی به هوا خاست.

2- «يک» يا «يکی» در اول اسم که گاهی با «ی» در آخر اسم می آيند. مانند : يکی روبهی ديد بی دست و پای

44- پاسخ گزينه ی «الف» است.

نابينايی در شب، چراغ به دست  و سبو بر دوش  بر راهی می رفت.

                            اسم غيرساده   ساده  ساده      ساده     ساده    ساده      ساده

اسم ساده اسمی است که تنها از يک جز ساخته سده باشد مانند : شب، دست، چراغ، دوش، گُل ، آب و ...

اسم غير ساده اسمی است که  بيشتر از يک جزء ساخته شده باشد و به دو جزء يا بيشتر تقسيم شود. مانند : شادی (شاد+ی) ، نابينايی (نا + بين+ ا+ ی) ، راهی ( راه + ی ) ، کوشش(کوش+ ـِـ ش) و ....

در اين نوع اسم حتماً بايد يک جزء معنی دار و مستقل وجود داشته باشد.

اسم غيرساده خود انواعی دارد که عبارتند از : 1- مشتق     2- مرکب    3- مشتق مرکب

1-اسم مشتق اسمی است که بيش از يک جزء داشته باشد که در آن يک تکواژ ( جزء معنی دار) و يک يا چند وند مشتق ساز که به تنهايی کاربرد مستقلی ندارد به کاررفته باشد. مانند : روش( رو + ـِـ ش)

گفته (گفت + ه ) ، بهاره ( بهار + ه) و گوشه (گوش + ه) ...

2- اسم مرکب : اسمی است که بيشتر از يک جزء داشته باشد و از دو يا چند تکواژ(جزء معنی دار) ساخته شود.

مانند : گلاب (گل + آب) ، کتاب خانه ( کتاب + خانه) ، نوروز (نو+ روز) و ...

3-اگر به واژه مرکب، وند غير مستقل و مشتق ساز بيفزاييم، اسم مشتق _ مرکب ساخته می شود.

مثال : سربازگيری (سر+ باز+ گير+ی) ، گل خانه ای  گل + خانه + ی) ، جوان مردی (جوان + مردی)

45- پاسخ گزينه ی « » است.

شب، دست، دوش و راهی که با حرف اضافه آمده اند متمم هستند.

46- پاسخ گزينه ی «الف» است.

47- پاسخ گزينه ی «ج» است.

آرايه ی بارز و برجسته در گزينه های «الف» ، «ب» و «د» آدم نمايی است.

تست های تکميلی زبان و ادبيات فارسی سوم راهنمايی ....................................... /    24

48- پاسخ گزينه ی «د» است.

زندگی، نهاد و جمعِ دوستانه یِ ما گروه مسندی است که در آن، «جمع» مسند و «ما» مضاف اليه است.

49- پاسخ گزينه ی «الف» است.

50- پاسخ گزينه ی «د» است.

زيرا اسم خاص نام اختصاصی همه انسانها، بعضی از مکانها و حيوان ها و نام چيزی است که فقط يکی از آن در جهان وجود دارد. اسم عام نيز نام عمومی تمام گروه ها و واحدهای يک نوع يا يک جنس است.

مثال برای اسم خاص : لاله (انسان) / شاهين(انسان) / شيراز/ ايران/ محمد و زاينده رود و ...

مثال برای اسم عام : لاله(نام گل) / شاهين (نام پرنده ) / قلم / خانه / انسان / حيوان / گل / باغ و...

    بارانی بايد تا که رنگين کمانی برآيد

     و گاه روزهايی در زحمت

            تا که از ما انسان هايی تواناتر بسازد

تست های تکميلی زبان و ادبيات فارسی سوم راهنمايی ....................................... /    25

بخش چهارم

1- «فراز و نشيب» به کدام گزينه شبيه است ؟

      الف) رفت و آمد            ب) تشويق و ترغيب             ج) گفت و گو                د) ياروياور

2- کدام يک از بزرگان زير شهر اصفهان را در کتاب خود توصيف کرده است ؟

      الف) خواجه عبدالله انصاری                  ب) شيخ بهايی

      ج) ناصر خسرو                                  د) علامه مجلسی

3- کدام گزينه اثر ناصر خسرو قباديانی است ؟

      الف) مناجات نامه                 ب) سفرنامه                ج) محبت نامه               د) الهی نامه

4- ناصر خسرو در چه قرنی می زيسته است ؟

      الف) چهارم                        ب) پنجم                     ج) ششم                      د) هفتم

5- کدام گزينه با بقيه متفاوت است ؟

      الف) اقتضا                         ب) مناسب                   ج) درخور                     د) استثنا

6- کدام گزينه با بقيه هم خانواده نيست ؟

      الف) ابنيه                          ب) بنا                          ج) بنّا                           د) ابنا

7- املای کدام گزينه باتوجه به معنی درست است ؟

      الف) زکاوت : هوشمندی                  ب) امارت : ساختمان

      ج) اندليب : بلبل                             د) جامع : کامل

8- کدام گزينه درست معنی شده است ؟

      الف) نظير : بی مانند                      ب) درايت : بيداری

      ج) دست خوش : گرفتار                   د) برزن : منزل  

9- همه ی گزينه ها جز ............... درست است .

      الف) شهير ، شهر           ب) استعمار ، معماری           ج) اقتضا ، مقتضی            د) امارت، مأمور

10- شهری است برهامون نهاده يعنی :

      الف) اصفهان شهری است که در دشت بنا شده               ب) اصفهان شهر بزرگی است

      ج) اصفهان شهری است که هامون نام داشته است           د) اصفهان شهری است خوش آب و هوا

11- «مايه ی  رشک» يعنی :

      الف) سبب حسادت             ب) سبب شهرت            ج) سبب خوش نامی           د) سبب رقابت

12- صدر المتألهين نسب کيست ؟

      الف) ملاصدرا             ب) شيخ بهايی               ج) ميرداماد                د) جلال الدين همايی

13- شاعری است شيرازی که در سال 1348 درگذشته است ؟

      الف) ملاصدرا             ب) حافظ                ج) جلال الدين همايی               د) لطفعلی صورتگر  

14- «اسفار ابعه» و مثنوی «نان و حلوا» از چه کسانی است ؟

      الف) شيخ بهايی ـ ملاصدرا                 ب) ملاصدرا ـ نظامی

      ج) ملاصدرا ـ شيخ بهايی                    د) نظامی ـ شيخ بهايی 

تست های تکميلی زبان و ادبيات فارسی سوم راهنمايی ....................................... /    26

15- «گل» در مصرع زير چه نقشی دارد ؟           

«هر باغبان که گل به سوی برزن آورد»

      الف) نهاد                    ب) مفعول                  ج) متمم                    د) مسند

16- در عبارت زير چند اسم جمع به کار رفته است ؟

اين حوادث تلخ و شيرين که بر نسل های مردم اصفهان گذشته ، آنان را برای زندگی هوشمندانه ای آماده ساخته است.

      الف) 1                         ب) 2                             ج) 3                          د) 4

17- کدام يک از استان های زير همسايه ی کوير نيست ؟

      الف) يزد                       ب) اصفهان                     ج) کرمان                  د) سمنان

18- استان .......... به سرزمين قنات ها معروف است ؟

      الف) سمنان                    ب) کرمان                       ج) يزد                    د) اصفهان

19- در عبارت زير کدام گزينه نادرست است ؟

«تپه های شنی زير اين آسمان زيبا، سايه روشن خود را گسترده اند.»

      الف) سايه روشن : مفعول                                 ب) خود : مضاف اليه

       ج) سايه روشن خود : گروه مفعولی                      د) خود : مفعول

20- کدام گزينه با بقيه فرق دارد ؟

      الف) خوشه ی پروين               ب) مشتری                ج) دب اصغر                 د) ميزان

21- کدام گزينه با بقيه هم خانواده نيست ؟

      الف) اهتمام                      ب) همت                   ج) متهم                       د) هميم

22- فعل کدام گزينه ناگذر است ؟

      الف) در کوير آب حکم کيميا را دارد.                  

      ب) کوه ها در زمستان پوشيده از برف است.

      ج) در دامنه های کوه ها درّه های آباد پديد آمده است.

      د) درختان کويری جلوی پيش روی شن ها را می گيرد.

23- همه گزينه ها جز ....... درست است ؟

      الف) مانع : سد                                   ب) مشجّر : درخت کاری شده

      ج) کاريز : جوی آب                             د) سمت : جانب

24- همه ی گزينه ها جز ......... درست است ؟

      الف) گويش سنگسری در استان سمنان رايج است.

      ب) مسجد خدای خانه در استان سمنان واقع است.

      ج) منوچهری شاعر ايرانی از استان سمنان برخاسته است.

      د) مقبره شاه نعمت الله ولی در استان سمنان است. 

25- در کدام گزينه اسم نکره به کار رفته است ؟

      الف) بناهای باشکوهی                ب) لهجه ی محلی             

      ج) گويش بلوچی                       د) زبان های بازمانده

تست های تکميلی زبان و ادبيات فارسی سوم راهنمايی ....................................... /    27

26- کدام يک از درختان کمتر در کوير ديده می شود ؟

      الف) گز                         ب) کنار                    ج) افرا                       د) گردو

27- کدام يک از جشن های زير مربوط به زرتشتيان است ؟

      الف) مهرگان                  ب) يلدا                     ج) سده                      د) نوروز

28- همه ی گزينه ها جز ....... درست است ؟

«آتش مقدس زرتشتيان در يزد هميشه شعله ور است.»

      الف) هميشه : قيد                         ب) شعله ور : مسند          

ج) زرتشتيان : صفت                             د) است : فعل گذرا

29- کدام گزينه درست است ؟

      الف) مقبره : جمع مقابر                    ب) خطّه : هم خانواده ی خطا

      ج) لطافت : مترادف نرم                    د) مفاخر : جمع مفخره

30- قرن زندگی منوچهری دامغانی با ............. يکی است.

      الف) نظامی                 ب) عبيدزاکانی                  ج) خواجه عبدالله انصاری                 د) سعدی  

31- کدام گزينه مترادف واژه «ايلغار» است ؟

      الف) زندگی عشايری               ب) لطمه                  ج) حمله                  د) وحشت

32-  همه ی گزينه ها جز ............ درست است.

      الف) ارزيابی شتاب زده اثر جلال آل احمد است.

      ب) شهر يزد معروف به شهر بادگيرهاست.

      ج) نخل : علم سنگين و بزرگی است که به آن پارچه می آويزند و در ايام عزاداری عده ای آن را بر دوش حمل  

       می کنند. 

      د) دهليز به معنی زير زمين است.

33- کدام يک از ويژگی های نوشته ی آل احمد نيست ؟

      الف) حذف فعل بدون قرينه                                 ب) استفاده از کلمات عاميانه

      ج) عدم توجه به دستورمند بودن جمله                      د) آميختن نثر با نظم

34- همه ی گزينه ها جز ...... با مغشوش هم معنی است.

      الف) معيوب                   ب) آشفته                   ج) پريشان                   د) ناراحت

35- کدام گزينه با بقيه هم خانواده نيست ؟

      الف) مناره                      ب) نور                      ج) نيّره                         د) نادره

36- کدام گزينه جمع نيست ؟

      الف) آداب                      ب) رسوم                   ج) عرفان                     د) اخلاق

37- کدام گزينه در مورد عظمت درست است ؟

      الف) صفت                     ب) مشتق                  ج) اسم                       د) خاص

38- در عبارت زير چند اسم نکره وجود دارد ؟

« در ديوارهای بزرگ و حوض های بزرگ سبکی خاص به کار رفته است.»

      الف) 4                           ب) 3                        ج) 2                          د) 1

تست های تکميلی زبان و ادبيات فارسی سوم راهنمايی ....................................... /    28

39- کدام گزينه صحيح است ؟

      الف)  ابر هزار پاره بگيرد ستيغ کوه : ابر فشرده بر سر کوه می بارد.

      ب) بادام بن شکوفه مه بهمن آورد : درخت بادام در بهمن ماه شکوفه می کند.

      ج) هر باغبان که گل به سوی برزن آورد : هر کس که يار مرا به منزل برگرداند.

      د) من در کنار باغ کنم ساعتی درنگ : من ساعتی در کنار باغ فکر می کنم.

40- کدام مورد صحيح است ؟

      الف) ميزان خلاصه شدن يک مطلب در شيوه ی خلاصه کردن مؤثر نيست.

      ب) خلاصه نويسی يکی از راه های کسب مهارت در نويسندگی است.

      ج) در خلاصه نويسی بايد مطالب جزئی را ذکر کنيم.

      د) خلاصه نويسی در زندگی روزانه مثلاً درس خواندن نقشی ندارد.

41- همه ی گزينه ها جز ... هم خانواده اند.

      الف) طالع                   ب) طليعه                     ج) طلعت                     د) طلايه

42- کدام گزينه صحيح است ؟

      الف) خراسان يعنی جای برآمدن خورشيد                     ب) سده : سه روستا

      ج) گستره : پهناور                                                 د) خطّه : عرصه

43- کدام گزينه کلمات هم خانواده هستند ؟

      الف) درخشندگی ، رخش          ب) نظاره ، انظار          ج) مقر : غرور             د) تمدّن : مديون

44- ممالک جمع کدام گزينه است ؟

      الف) مِلک                 ب) مَلِک                 ج) مملکت                   د) مَلک

45- باتوجه به عبارت کدام گزينه درست است ؟

« از چند سده پيش از ميلاد اين سرزمين مقرّ فرمانروايی پارت ها بود.»

      الف) اين سرزمين : مفعول       ب) مقرّ : مسند         ج) فرمانروايی : صفت          د) پارت ها : مسند

46- املای کدام گزينه باتوجه به معنی درست است ؟

      الف) برخواستند : بلند شدند                  ب) هماسه : داستان دليری های يک ملت

      ج) ضلال : صاف                              د) جبهه : پيشانی

47- کدام گزينه صحيح است ؟

      الف) بقعه : جمع بقاع            ب) نفيس : قيمتی            ج) آستان : حرم             د) نصيب : اصالت

48- کدام گزينه متضاد فرجام است ؟

      الف) انجام                  ب) پايان                 ج) آغاز                 د) آخر

49- همه ی گزينه ها جز .... صحيح می باشد.

      الف) کسانی را که در مکانی مقدّس ساکن می شوند جمعيت مجاور گويند.

      ب) آرامگاه شيخ بهايی در شهر مقدس مشهد قرار دارد.

      ج) کتاب خانه ی آستان قدس رضوی يکی از بزرگ ترين کتابخانه های کشور است.

      د) تمدن عظيم پارتی در استان يزد پی ريزی شده است.

50- کدام گزينه جمع «نفيس» است ؟

      الف) انفاس                  ب) نفوس                 ج) نفايس                    د) انفس                                        

تست های تکميلی زبان و ادبيات فارسی سوم راهنمايی ....................................... /    29

1- پاسخ گزينه ی «الف» است.

فراز ونشيب دو واژه متضادند و بين واژه ها تضاد وجود دارد.

2- پاسخ گزينه ی «ج» است.

ناصر خسرو قباديانی بلخی ملقب به «حجت» از شاعران بسيار توانا و بزرگ ايران و از گويندگان درجه اول در قرن پنجم هجری است. از آثار وی می توان، ديوان اشعار، سفرنامه ، زادالمسافرين، وجه دين و ... را نام برد.

3- پاسخ گزينه ی «ب» است.

4- پاسخ گزينه ی «ب» است.

5- پاسخ گزينه ی «د» است.

6- پاسخ گزينه ی «د» است.

ابنا به معنی پسران و جمع ابن است.

7- پاسخ گزينه ی «د» است.

معنی ذکاوت : هوشمندی /  عمارت : ساختمان / عندليب : بلبل

8- پاسخ گزينه ی «ج» است.

9- پاسخ گزينه ی «الف» است.

زيرا در اين گزينه واژه ها  هم خانواده نيستند.

10- پاسخ گزينه ی «الف» است.

11- پاسخ گزينه ی «الف» است.

12- پاسخ گزينه ی«الف» است.

محمدبن ابراهيم شيرازی ملقب به صدرالدين و مشهور به ملاصدرا و صدرالمتألهين در سال (979 يا 980 هـ . ق) در شيراز تولد يافت. نزد بهاء الدين عاملی علوم نقلی را آموخت سپس به شاگردی ميرداماد درآمد. آثار ملاصدرا همه به عربی است. جز رساله سه اصل و ابياتی که به فارسی سروده است. مشهورترين آثار او : شواهد الربوبيه فی مناهج السلوکيه و الحکمه المتعاليه فی الاسفار الاربعه العقليه می باشد. وی در سال(1050 هـ . ق) از دنيا رفت. 

13- پاسخ گزينه ی «د» است.

لطفعلی صورتگر شيرازی در سال(1279 هـ . ق ) در شيراز متولد شد. او در رشته ی ادبيات و زبان انگليسی درجه ی دکترا داشت و در دانشگاه تهران استاد زبان انگليسی و ادبيات فارسی بود آثارش از بهترين نمونه های شعر معاصر ايران به شمار می آيد. از آثار او می توان کتاب« سخن سنجی» و مجموعه های اشعار او به نام «برگ های پراکنده» را نام برد. وی در سال(1348 هـ . ق) درگذشت. آرامگاه او در مجموعه ی «حافظيه ی شيراز می باشد.

14-  پاسخ گزينه ی «الف» است.

محمدحسين عاملی معروف به شيخ بهايی دانشمند بنام عهد شاه عباس بزرگ (1031-935 هـ . ق) است. وی تأليفاتی به فارسی و عربی دارد. از آن جمله دو مثنوی فارسی «نان و حلوا» و «شير و شکر» و ... می باشد.

15- پاسخ گزينه ی «ب» است.

16- پاسخ گزينه ی «ب» است.

اسم جمع اسمی است بدون نشانه جمع اما در مفهوم به بيش از يکی و حتی بر صدها و هزارها دلالت می کند. مانند : ملت ، گروه ، چوخه ، دسته ، سپاه ، عدّه ، گلّه ، کاروان ، خلق و ... 

17- پاسخ گزينه ی «ب» است.

18- پاسخ گزينه ی «ج» است.

19- پاسخ گزينه ی «د» است . «خود» در       (سايه روشنِ خود )      را  مضافُ اليه برای مفعول است.

                                                                 مفعول     مضاف اليه    

تست های تکميلی زبان و ادبيات فارسی سوم راهنمايی ....................................... /    30

20- پاسخ گزينه ی «ب» است.

خوشه ی پروين، دبّ اصغر و ميزان از صورت های فلکی هستند امّا مشتری يک سياره است.

21- پاسخ گزينه ی «ج» است.

واژه ی متمم با اتّهام، تهمت و ... هم خانواده است.

22- پاسخ گزينه ی«ج» است.

فعل گزينه های «الف» و «د» گذرا به مفعول و در گزينه ی«ب» گذرا به مسند است. فعل پديد آمده است ناگذر     می باشد.

23- پاسخ گزينه ی «ج» است.

واژه درست معنی نشده که صحيح آن کاريز : قنات است.

24- پاسخ گزينه ی «د» است.

مقبره شاه نعمت الله ولی واقع در ماهان(استان کرمان) است.

25- پاسخ گزينه ی «الف» است.

در گزينه «ب» و «ج» یِ نسبت و گزينه ی «د» ی ميانجی به کار رفته است. در گزينه «الف» نوعِ (ی) نکره است و اسم نکره می سازد.

26- پاسخ گزينه ی «د» است.

پوشش گياهی منطقه ی کويری را اغلب درختان گز، کُنار، کهور و افرا تشکيل می دهد.

27- پاسخ گزينه ی «ب» است.

28- پاسخ گزينه ی «ج» است.

زرتشتی صفت است اما در اين عبارت جانشين اسم و جمع است و نقش مضاف اليهی دارد.

29- پاسخ گزينه ی «د» است.

مقبره مفردِ مقابر و لطافت مترادف نرمی است. خطا نيز با خطّه هم خانواده نيست.

30- پاسخ گزينه ی «ج» است.

منوچهری شاعر قرن پنجم است.

31- پاسخ گزينه ی «ج» است.

32- پاسخ گزينه ی «د» است.

33- پاسخ گزينه ی «د» است.

جلال آل احمد در سال 1302 در تهران در خانواده ای روحانی به دنيا آمد. در نخستين سال های جوانی به جمع نويسندگان پيوست. جلال را می توان يکی از پرنويس ترين نويسندگان معاصر به شمار آورد که چهل و شش سال زندگی، سی سال نويسندگی و حدود چهل اثر، آثار آل احمد را به طورکلی می توان در پنج مقوله يا موضوع      طبقه بندی کرد : الف) قصه و داستان، ب) مشاهدات و سفرنامه ج) مقالات  د) ترجمه  هـ) خاطرات و نامه ها.

نثر جلال نثری است پر نفس، شتاب زده ، کوتاه، برّا، نافذ و در نهايت ايجاز (اختصار). از آثار او می توان به : ديد و بازديد ـ سه تار مدير مدرسه ـ نون والقلم و ... و مقالات غرب زدگی، ارزيابی شتاب زده و ... اشاره کرد.

34- پاسخ گزينه ی «الف» است.

35- پاسخ گزينه ی «د» است.

36- پاسخ گزينه ی «ج» است.

آداب جمع ادب، رسوم جمع رسم و اخلاق جمع خُلق است.

37- پاسخ گزينه ی«ج» است.

تست های تکميلی زبان و ادبيات فارسی سوم راهنمايی ..................................... /    31

38- پاسخ گزينه ی «د» است.

در معماری(معمار + ی) نوع «ی» مصدری است و در ديوارهای بلند و حوض های بزرگ «ی» ميانجی به کار رفته است.                  صفت  

اگر کلمه ای به مصوّت های «آ» و «او» و «ـِه» ختم شود در حالت  اضافه علاوه بر نقش نمای اضافه «کسره» به «ی» ميانجی نيز نيازمند است. مانند : خانه یِ بزرگ همایِ سعادت و بویِ گُل. در ترکيب های وصفی «ی» نکره می تواند بين موصوف و صفت قرار گيرد و کسره ی اضافه حذف شود. مانند :   سبکی خاص

                                                                                            سبک + ی

                                                                                                                           ی نکره  

39- پاسخ گزينه ی «ب» است.

40- پاسخ گزينه ی «ب» است.

41- پاسخ گزينه ی «د» است.

42- پاسخ گزينه ی «الف» است.

43- پاسخ گزينه ی«ب» است.

44- پاسخ گزينه ی «ج» است.

جمع مِلک : املاک  /  جمع مَلِک : ملوک  / جمع مَلَک : ملايک است.

45- پاسخ گزينه ی «ب» است.

فعل جمله اسنادی و مقرّ فرمانروايی پارت ها گروه مسندی است که به صورت ترکيب اضافی آمده است. فرمانروايی نقش مضاف اليهی برای مقر را دارد که مسند است.

46- پاسخ گزينه ی «د» است.

درست واژه های غلط به ترتيب : خاستند، حماسه و زلال است.

47- پاسخ گزينه ی «ب» است.

48- پاسخ گزينه ی «ج» است.

49- پاسخ گزينه ی «د» است.

تمدن عظيم پارتی در نواحی خراسان پی ريزی شده است.

50- پاسخ گزينه ی «ج» است.